ترامپ و اروپا: سالی پر از گسست، خطرناک‌ترین بخش پیش رو

Saturday 17 January 2026 - 10:30

از زمان بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید، اروپایی‌ها برای تعریف مجدد خطوط کلی روابط خود با رئیس جمهور آمریکا که به طور فزاینده‌ای از او فاصله گرفته و حتی خصمانه عمل می‌کند، تلاش کرده‌اند. این متحد تاریخی که مدت‌ها ضامن نهایی امنیت این قاره محسوب می‌شد، اکنون به عنوان منبع اصلی عدم قطعیت تلقی می‌شود، تا جایی که توازن‌های فراآتلانتیکی را که طی دهه‌ها با صبر و حوصله ایجاد شده بود، زیر سوال می‌برد.

دونالد ترامپ در کمتر از یک سال از ریاست جمهوری چهار ساله خود، ابتکارات بی‌ثبات‌کننده متعددی را در قبال اروپا آغاز کرده است. این تصمیمات، توازن قدرت بین دو سوی اقیانوس اطلس را به شدت متزلزل کرده است که جدیدترین آنها قصد اعلام شده او برای کنترل گرینلند است. چشم‌اندازی که بسیاری از رهبران اروپایی آن را سورئال می‌دانند، اما ماهیت رادیکال رویکرد ترامپ را نشان می‌دهد.

کایا کالاس، رئیس سیاست خارجی اتحادیه اروپا، ناامیدی غالب را با این جمله خلاصه کرد که رهبران اروپایی هر روز از خواب بیدار می‌شوند و از خود می‌پرسند چه چیزی تغییر کرده است. در مواجهه با این غیرقابل پیش‌بینی بودن، اکثر پایتخت‌های اروپایی، به استثنای بخش فناوری، استراتژی مماشات و خویشتن‌داری را برگزیده‌اند. در این زمینه، اتحادیه اروپا در اعمال تحریم‌های مالی سنگین علیه غول‌های آمریکایی مانند گوگل و ایکس تردیدی به خود راه نداده است، که خشم کاخ سفید را برانگیخته است، که این اقدامات را به عنوان حمله به منافع آمریکا محکوم کرده است.

در طول ماه‌ها، پاریس، لندن، برلین و بروکسل مجبور بوده‌اند انتقادات عمومی، تصمیمات یکجانبه و حرکات نمادین پرمعنا را تحمل کنند. از اظهارات تند معاون رئیس جمهور ایالات متحده در کنفرانس امنیتی مونیخ گرفته تا استقبال ترامپ از ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه در آلاسکا، و هشدار استراتژی امنیت ملی ایالات متحده در مورد «محو» فرضی تمدن اروپا، فهرست شکایات افزایش یافته است. به این موارد، تعرفه‌های اعمال شده توسط واشنگتن نیز اضافه شده است که شبح جنگ تجاری را زنده می‌کند.

برای توجیه این موضع محتاطانه، رهبران اروپایی معتقدند که اجتناب از جدایی کامل از واشنگتن ضروری است. آنها به برخی موفقیت‌های نسبی، به‌ویژه مشارکت اروپا در بحث‌های مربوط به اوکراین از طریق تشکیل «باشگاه مشتاقان» و بازدید چندین تن از سران دولت‌ها و حکومت‌های اروپایی از کاخ سفید، که با دیدار استثنایی با دونالد ترامپ برجسته شد، اشاره می‌کنند.

اما نگرانی عمیق همچنان پابرجاست، به‌ویژه از آنجایی که رئیس‌جمهور ایالات متحده هنوز سه سال دیگر در قدرت است. مته فردریکسن، نخست‌وزیر دانمارک، هشدار می‌دهد که بسیاری از نشانه‌ها حاکی از آن است که «سخت‌ترین بخش هنوز در راه است». او بیش از همه نگران است زیرا گرینلند، یک منطقه خودمختار دانمارک، در قلب جاه‌طلبی‌های مکرر ترامپ قرار دارد. آنقدر که تیم او به‌طور مداوم پست‌های رئیس‌جمهور آمریکا را در شبکه اجتماعی «حقیقت» رصد می‌کند تا تنش‌های جدید احتمالی را پیش‌بینی کند.

اکنون یک سوال اساسی بر مباحث اروپایی حاکم است: ترامپ تا چه حد می‌تواند پیش برود تا از نقطه بی‌بازگشت در روابط فراآتلانتیک عبور کند؟ آیا الحاق گرینلند، به چالش کشیدن مقررات دیجیتال اروپا یا دخالت در انتخابات آینده در این قاره، خط قرمز محسوب می‌شود؟

یک سوال به همان اندازه پیچیده باقی می‌ماند: چگونه باید پاسخ داد؟ از جمله گزینه‌های مورد بررسی، تعلیق توافق تجاری با ایالات متحده یا اعمال تحریم‌های جدید علیه شرکت‌های بزرگ فناوری آمریکایی با روابط نزدیک با حلقه داخلی ترامپ است. اما همه این رویکردها با واقعیت یکسان تردید و اختلافات داخلی مواجه می‌شوند.

برخی فعال‌سازی یک ابزار تجاری قدرتمند که توسط اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۳ تصویب شد اما تاکنون هرگز مورد استفاده قرار نگرفته است را پیشنهاد می‌کنند: ابزار ضد اجبار. در مقایسه با برخی، این مکانیسم به یک کشور اجازه می‌دهد واردات یا دسترسی خود به برخی از بازارهای اروپایی را محدود کند. با این حال، استفاده از آن همچنان ظریف است، زیرا اروپایی‌ها از تحریک تشدید تنش با شریک تجاری اصلی و متحد استراتژیک خود می‌ترسند.

به گفته محقق تارا وارما از صندوق مارشال آلمان، اروپا اهرم قابل توجهی دارد. اما تاکنون، چه از روی انتخاب و چه با احتیاط بیش از حد، تصمیم گرفته است که آن را فعال نکند. اگر روابط فراآتلانتیک در پاسخ به تحریکات و تصمیمات یکجانبه ناشی از واشنگتن همچنان رو به وخامت باشد، این محدودیت می‌تواند زیر سوال برود.