چگونه کریکت به میدان نبرد در سیاست جنوب آسیا تبدیل شد

Saturday 10 January 2026 - 13:36

آنچه که باید یک انتقال بازیکن معمولی می‌بود، در عوض نشان داد که سیاست چگونه کریکت را در جنوب آسیا عمیقاً تحت تأثیر قرار می‌دهد. مصطفی الرحمان، بولر سریع بنگلادشی، نه به دلیل مصدومیت، عملکرد یا مسائل مربوط به قرارداد، بلکه به دلیل آنچه مقامات به طور مبهم به عنوان "تحولات پیرامونی" توصیف کردند، از لیگ برتر هند کنار گذاشته شد - که به طور گسترده به عنوان اشاره‌ای به تشدید تنش‌های سیاسی بین هند و بنگلادش پس از تبعید شیخ حسینه، نخست وزیر سابق بنگلادش، به دهلی نو در اوت 2024 درک می‌شود.

پیامدهای این اتفاق سریع و گسترده بود. مصطفی الرحمان به زودی با سوپرلیگ پاکستان قرارداد امضا کرد و پس از هشت سال به این رقابت‌ها بازگشت، در حالی که هیئت کریکت بنگلادش به شدت به تصمیم هند اعتراض کرد. بنگلادش پخش داخلی IPL را ممنوع کرد و شورای بین‌المللی کریکت نیز به این اختلاف کشیده شد زیرا داکا نگرانی‌هایی را در مورد میزبانی مسابقات بنگلادش در هند در طول جام جهانی T20 مردان 2026 مطرح کرد.

کریکت که مدت‌ها به عنوان یک زبان فرهنگی مشترک در شبه قاره هند شناخته می‌شد و جنگ‌ها و رکودهای دیپلماتیک را تحمل کرده بود، به طور فزاینده‌ای به عنوان ابزاری برای فشار سیاسی مورد استفاده مجدد قرار می‌گیرد. تحلیلگران می‌گویند هند، به عنوان قدرت مالی و اداری کریکت جهانی، اکنون نفوذ بی‌نظیری بر برنامه‌ریزی، مکان‌ها و درآمدها دارد و این ورزش را به یک دارایی استراتژیک در زمانی که روابط با کشورهای همسایه تیره می‌شود، تبدیل می‌کند.

ماجرای مستفیظور به وضوح این تغییر را نشان داد. این بولر بنگلادشی که توسط کلکته نایت رایدرز برای فصل 2026 IPL امضا شده بود، پس از مداخله هیئت کنترل کریکت در هند آزاد شد و بدون غرامت رها شد. این تصمیم مقامات داکا را که آن را تبعیض‌آمیز توصیف کردند، خشمگین کرد و دولت را بر آن داشت تا موضوع را فراتر از ورزش پیش ببرد. در حالی که ICC بعداً به بنگلادش اطمینان داد که در جام جهانی T20 به طور کامل شرکت خواهد کرد، مسابقات همچنان در کلکته و بمبئی با وجود نگرانی‌های مداوم، برنامه‌ریزی شده‌اند.

واکنش‌های سیاسی تنش‌ها را بیشتر شعله‌ور کرد. سیاستمداران هندی خواستار اخراج ورزشکاران بنگلادشی از هند شدند، در حالی که چهره‌های ارشد اپوزیسیون هند نسبت به سیاسی کردن ورزش و مجازات بازیکنان انفرادی به دلیل اختلافات ژئوپلیتیکی هشدار دادند. مفسران در هند همچنین از هیئت کریکت به دلیل تسلیم شدن در برابر فشارهای سیاسی و تبدیل یک موضوع ورزشی به یک شرمساری دیپلماتیک انتقاد کردند.

این جنجال در یک الگوی گسترده‌تر قرار می‌گیرد. تسلط هند بر اقتصاد کریکت - که بخش عمده‌ای از درآمد جهانی این ورزش را تولید می‌کند - به آن قدرت نفوذ بی‌نظیری داده است. این نفوذ در تعاملات با بنگلادش و پاکستان، به ویژه با وخامت روابط سیاسی پس از برکناری حسینه، محکومیت بعدی او در داکا و افزایش تنش‌های فرقه‌ای در منطقه، مشهود بوده است.

تغییر کریکت از پل به جداکننده در جام ملت‌های آسیا 2025 نیز قابل مشاهده بود. هند از سفر به پاکستان خودداری کرد و مدل مسابقات ترکیبی را اجباری کرد و بعداً از حرکات تشریفاتی نسبت به بازیکنان و مقامات پاکستانی خودداری کرد. حتی جام مسابقات پس از آنکه هند از پذیرش آن از رئیس شورای کریکت آسیا خودداری کرد، در دبی در بلاتکلیفی باقی مانده است.

برای دهه‌ها، دیپلماسی کریکت به کاهش تنش‌ها کمک کرده است، از تور تاریخی هند در پاکستان در سال ۲۰۰۴ گرفته تا نیمه‌نهایی نمادین جام جهانی که نخست وزیران هند و پاکستان در سال ۲۰۱۱ به طور مشترک آن را تماشا کردند. با این حال، ماجرای مستفیظور، نشان‌دهنده‌ی گسست آشکار از آن سنت است. منتقدان می‌گویند که با پیوند دادن دسترسی به کریکت هند با همسویی سیاسی، این ورزش دیگر رقابت‌ها را نرم نمی‌کند، بلکه آنها را تشدید می‌کند و در درازمدت به اعتماد منطقه‌ای و روح کریکت آسیب می‌رساند.