نظریه ریاضی جنجالی دوباره بحث درباره آینده بشریت را برانگیخت

Thursday 16 July 2026 - 18:18

یک فرضیه ریاضی قدیمی به نام استدلال روز قیامت بار دیگر بحث‌هایی را در میان دانشمندان و فیلسوفان به وجود آورده است، پس از اینکه علاقه جدیدی به پیش‌بینی‌های آن درباره آینده بلندمدت بشریت پیدا شده است.

این نظریه که در اوایل دهه ۱۹۸۰ مطرح شد، از استدلال‌های آماری برای تخمین مدت زمان بقا گونه انسانی استفاده می‌کند. به‌جای شناسایی یک علت خاص برای انقراض، این فرضیه استدلال می‌کند که بر اساس احتمال، انسان‌ها به احتمال زیاد نه در آغاز و نه در پایان کل زمان‌بندی وجود بشری زندگی نمی‌کنند.

این استدلال با فرض اینکه هر فردی که تاکنون زندگی کرده است، یک موقعیت تصادفی در درون توالی کامل تمامی انسان‌هایی که هرگز وجود خواهند داشت، اشغال می‌کند، آغاز می‌شود. با استفاده از تخمین‌هایی که نشان می‌دهد حدود ۱۱۷ میلیارد نفر در طول تاریخ زندگی کرده‌اند، حامیان محاسبه می‌کنند که تعداد کل انسان‌هایی که هرگز به دنیا خواهند آمد، بعید است که از حدود ۲.۳۴ تریلیون فراتر رود. بر اساس روندهای جمعیتی فعلی، این مدل آماری پیشنهاد می‌کند که بشریت می‌تواند به مدت تقریباً ۱۷,۱۰۰ سال دیگر ادامه یابد.

حامیان تأکید می‌کنند که این نظریه پیش‌بینی یک تاریخ انقراض دقیق نیست. در عوض، آنها آن را به عنوان یک آزمایش فکری مبتنی بر احتمال توصیف می‌کنند که به چالش کشیدن فرضیات ادامه‌دار بودن تمدن طراحی شده است.

این فرضیه رویدادی را که ممکن است در نهایت بشریت را تهدید کند، شناسایی نمی‌کند. محققان در حال مطالعه خطرات وجودی معمولاً به مجموعه‌ای از سناریوهای ممکن اشاره می‌کنند، از جمله درگیری‌های هسته‌ای، تغییرات اقلیمی، پاندمی‌های جهانی، برخوردهای سیارکی، فناوری‌های نوظهور و هوش مصنوعی. بسیاری از کارشناسان همچنین به این نکته اشاره می‌کنند که خطرات آینده می‌تواند ناشی از پیشرفت‌هایی باشد که هنوز نمی‌توان پیش‌بینی کرد.

با وجود جلب توجه برای دهه‌ها، استدلال روز قیامت همچنان بسیار جنجالی است. منتقدان استدلال می‌کنند که نتایج آن به فرضیاتی بستگی دارد که نمی‌توان آنها را تأیید کرد و عواملی مانند پیشرفت‌های فناوری، تغییرات جمعیتی، پیشرفت‌های پزشکی و امکان سکونت بلندمدت انسانی فراتر از زمین را نادیده می‌گیرد.

برخی محققان همچنین معتقدند که گسترش تمدن بشری به فضا می‌تواند به طور چشمگیری آینده بشریت را تغییر دهد و مدل‌های آماری مبتنی بر جمعیت زمین را به طور فزاینده‌ای غیرقابل اعتماد کند.

در حالی که این نظریه همچنان بحث‌هایی را در میان محافل علمی و فلسفی ایجاد می‌کند، بیشتر کارشناسان توافق دارند که باید به عنوان یک کاوش در احتمال در نظر گرفته شود، نه پیش‌بینی قطعی سرنوشت بشریت. به جای پیش‌بینی یک پایان اجتناب‌ناپذیر، استدلال روز قیامت به عنوان یادآوری اهمیت درک خطرات جهانی بلندمدت و آماده‌سازی برای آینده‌ای نامشخص عمل می‌کند.