عمر خیام; ریاضیدان، ستاره شناس، شاعر ایرانی

Friday 17 May 2024 - 18:20

خیام اگرچه خود را شاعر می‌دانست، اما بیشتر به عنوان شاعر شناخته می‌شود، زیرا شاعر انگلیسی ادوارد فیتز جرالد اولین کسی بود که این نابغه ایرانی را به عنوان شاعر به جهانیان معرفی کرد.

کمتر کسی نام رباعیات عمر خیام را نشنیده است، اما شهرت شعر او در غرب تنها از سال 1839 زمانی که ادوارد فیتزجرالد ترجمه انگلیسی رباعیات خیام ("رباعیات") را منتشر کرد، وجود داشت.

از آن زمان به کلاسیک ادبیات جهان تبدیل شد و تا حد زیادی مسئول تأثیرگذاری بر اندیشه های اروپایی درباره شعر و ادبیات فارسی است.

قبل از آن، درخشش او به عنوان یک دانشمند بود که باعث شهرت او شد، و میراث او تقویمی دقیق تر از تقویمی بود که ما در حال حاضر استفاده می کنیم.

عمر جوان دانشجوی مشتاق بود و به سرعت در ریاضیات، نجوم و فلسفه مهارت یافت.

او بیشتر عمر خود را در مراکز فکری ایرانیان مانند سمرقند و بخارا گذراند و از لطف سلاطین سلجوقی که بر منطقه حکومت می کردند برخوردار بود.

خیام پیش از 25 سالگی چندین اثر از جمله مسائل حساب، کتابی در موسیقی و جبر نوشت.

در سال 1070 به سمرقند در ازبکستان نقل مکان کرد که یکی از قدیمی ترین شهرهای آسیای مرکزی است. در آنجا خیام مورد حمایت ابوطاهر، فقیه برجسته سمرقندی قرار گرفت و همین امر به او اجازه داد تا مشهورترین اثر جبری خود را به نام رساله فی ادله المسائل الجبر بنویسد.

به عنوان یک ریاضیدان، خیام کشف کرد که یک معادله مکعبی می تواند بیش از یک راه حل داشته باشد. او وجود معادلاتی را نشان داد که دو راه حل دارند اما به نظر نمی رسد که یک مکعب می تواند سه راه حل داشته باشد.

در خارج از دنیای ریاضیات، خیام با نزدیک به 600 شعر کوتاه چهار بیتی در رباعیات شناخته شده است.

جالب اینجاست که اشعار خیام تا 200 سال پس از مرگ او در جهان اسلام منتشر نشد.

این تأخیر در انتشار برخی را به تردید می‌اندازد که آیا خیام رباعیات را نوشته است یا نویسنده‌ای متأخر.

با این حال، پس از تجزیه و تحلیل دقیق، اکنون اکثر محققان موافق هستند که او نویسنده است و جنبه فلسفی خیام را آشکار می کند که تعداد کمی از معاصران او می دانستند.

گزارش از توحید محمودپور