سلاح‌های خودکار: مذاکرات بین‌المللی تحت تأثیر اختلافات واشنگتن و مسکو

Friday 04 September 2026 - 14:23

بحث‌های آغاز شده در ژنو درباره چارچوب‌سازی سلاح‌های خودکار ممکن است به توافقی نرسد. نگرانی‌های ابراز شده توسط ایالات متحده و روسیه جستجوی توافق میان 128 کشور طرف کنوانسیون درباره برخی سلاح‌های کلاسیک را پیچیده می‌کند، در حالی که رشد هوش مصنوعی در درگیری‌های نظامی نگرانی‌ها را افزایش می‌دهد.

توافقی که هنوز به دست نیامده

مذاکرات انجام شده در این هفته در ژنو وارد مرحله‌ای تعیین‌کننده شده است، اما امیدها برای رسیدن به یک متن مشترک هنوز نامشخص است.

به گفته چندین دیپلمات که به رویترز نقل قول شده‌اند، مخالفت واشنگتن و مسکو ممکن است مانع از توافق کشورهای شرکت‌کننده بر روی سندی شود که بتواند به عنوان پایه‌ای برای قوانین بین‌المللی آینده در مورد سلاح‌های خودکار عمل کند.

هدف بحث‌ها عمدتاً تعیین این است که کشورها باید تا چه حد استفاده از سیستم‌هایی که قادر به انتخاب یا درگیر کردن اهداف با دخالت انسانی محدود هستند، را چارچوب‌سازی کنند.

128 کشور تحت هدایت سازمان ملل متحد گرد هم آمده‌اند

بحث‌ها در چارچوب کنوانسیون درباره برخی سلاح‌های کلاسیک (CCAC)، یک ابزار بین‌المللی تحت هدایت سازمان ملل انجام می‌شود.

در مجموع، 128 کشور طرف در کارهای برگزار شده در این شهر سوئیسی شرکت دارند. این کنوانسیون در حال حاضر یک مکانیزم بین‌المللی است که به منظور تنظیم یا ممنوعیت برخی دسته‌های سلاح‌های به‌ویژه خطرناک، غیرمتمایز یا احتمالاً موجب رنج‌های بیش از حد است، طراحی شده است.

اکنون چالش این است که این چارچوب را به فناوری‌های نظامی جدید تطبیق دهیم، در حالی که هوش مصنوعی به تدریج توانایی‌های موجود در میادین جنگ را تغییر می‌دهد.

هوش مصنوعی ماهیت بحث را تغییر می‌دهد

سلاح‌های خودکار به دلیل توانایی بالقوه‌شان در عملکرد با دخالت انسانی کاهش‌یافته، سوالات خاصی را به وجود می‌آورند.

استفاده از سیستم‌های مبتنی بر هوش مصنوعی به ویژه سوالاتی را در مورد مسئولیت در صورت خطا، کنترل نظامی و امکان شناسایی و انتخاب هدف توسط یک ماشین در یک زمینه درگیری مطرح می‌کند.

برای بسیاری از کشورها، هدف حفظ سطح کافی از کنترل انسانی قبل از آن است که یک سلاح بتواند تصمیمی بگیرد که پیامدهای بالقوه غیرقابل برگشتی داشته باشد.

واشنگتن و مسکو در کانون اختلافات

مواضع قدرت‌های بزرگ نظامی با این حال مانع عمده‌ای برای ایجاد استانداردهای جدید است.

نگرانی‌های آمریکایی و روسی در حالی مطرح می‌شود که کشورهای شرکت‌کننده در تلاشند تا یک متن مشترک را تعریف کنند. بدون پیوستن قدرت‌های اصلی که دارای ظرفیت‌های نظامی پیشرفته در حوزه هوش مصنوعی و سیستم‌های خودکار هستند، دامنه یک توافق آینده ممکن است به طور قابل توجهی کاهش یابد.

بنابراین چالش یافتن تعادلی بین نگرانی‌های بشردوستانه، الزامات امنیت ملی و منافع استراتژیک کشورهایی است که این فناوری‌ها را توسعه می‌دهند.

یک رقابت فناوری که تنظیم‌گری را پیچیده می‌کند

فوریت بحث همچنین به سرعتی که فناوری‌های نظامی در حال تحول هستند مربوط می‌شود.

در حالی که سیستم‌های خودکار به تدریج پیچیده‌تر می‌شوند، مذاکرات بین‌المللی به طور ضروری با سرعتی کندتر پیش می‌روند. کشورهای باید تلاش کنند تا قوانینی به اندازه کافی دقیق تعریف کنند تا مؤثر باشند، اما به اندازه کافی منعطف تا در برابر نوآوری‌های آینده مرتبط بمانند.

عدم توافق در ژنو ممکن است به طولانی شدن یک دوره عدم قطعیت قانونی و استراتژیک در مورد استفاده نظامی از هوش مصنوعی منجر شود.

ژنو در برابر یک چالش جهانی

نشست برگزار شده در سوئیس به عنوان یک مرحله مهم در تلاش برای ساختن حفاظ‌های بین‌المللی در اطراف سلاح‌های خودکار عمل می‌کند.

اما اختلافات بین قدرت‌ها نشان می‌دهد که این مسئله فراتر از چارچوب بشردوستانه است. این مسئله به طور مستقیم به تعادل نظامی جهانی و رقابت فناوری بین کشورها مربوط می‌شود.

نتیجه مذاکرات اکنون به توانایی 128 کشور شرکت‌کننده در نزدیک کردن مواضعشان بستگی دارد. در غیاب توافق، جامعه بین‌المللی باید به تلاش‌های خود برای تعیین محدودیت‌های قابل قبول برای خودمختاری اعطا شده به سلاح‌ها ادامه دهد.